پایگاه خبری تحلیلی 18 دی
امروز: جمعه ۲۷ مهر ۱۳۹۷ برابر با Friday, 19 October , 2018
آخرین خبرها :
  • کد خبر : 4836
  • تعداد نظرات : 1 نظر
  • تاریخ انتشار خبر : ۱۱ خرداد ۱۳۹۴ - ۱۱ خرداد ۱۳۹۴
  •   

    مصطفی غفاری ساروی/ واگویه‌های خودمانی

      خودمانیم؛ چرا نتایج مورد انتظار ما اصول‌گرایان از نظر فرهنگی و سیاسی و اقتصادی در جامعه محقق نمی‌شود؟ در فضای اصول‌گرایی با چه مشکل اساسی مواجه هستیم؟ حتماً در اینجا نمی‌توان از یک عامل حرف زد و قصد نویسنده هم این نیست که بحث را به تحلیل تک‌علتی بکشاند. اما هرچه باشد، بهتر است […]

     

    خودمانیم؛ چرا نتایج مورد انتظار ما اصول‌گرایان از نظر فرهنگی و سیاسی و اقتصادی در جامعه محقق نمی‌شود؟ در فضای اصول‌گرایی با چه مشکل اساسی مواجه هستیم؟ حتماً در اینجا نمی‌توان از یک عامل حرف زد و قصد نویسنده هم این نیست که بحث را به تحلیل تک‌علتی بکشاند. اما هرچه باشد، بهتر است انگشت اتهام را پیش از همه عوامل و موانع بیرونی به سمت خودمان بگیریم:

    کجای کارمان لنگ می‌زند؟
    راستش اگر یک آسیب‌شناسی خودمانی از وضعیت اصول‌گرایی بکنیم، نقطه ضعف اصلی را فاصله گرفتن از متن زندگی مردم و نگرش‌ها و گرایش‌های آنها می‌بینیم و از همه مهمتر در کمرنگ شدن «مردم‌باوری» در میان ما. اصول‌گرایان اولاً تکیه و تأکید زیادی بر آموزه‌ها و ارزش‌های اصولی دین دارند و به دلیل همین دلخوشی به حقانیت باورهایشان، دچار خمودگی در میدان عمل می‌شوند؛ ثانیاً در بدترین دوره‌های سیاسی هم آنها بخش زیادی از مسئولیت‌های انتصابی یا انتخابی را در دست دارند؛ بنابراین نیاز ندارند که با مردم‌گرایی و جلب نگاه بدنه اجتماعی، حضور خود در قدرت را تثبت کنند.
    بنابراین، دو عاملی که از آنها صحبت شد و در جای خود مثبت و سرمایه‌ای برای خدمت هستند، وقتی نگاه درست و شایسته به آنها نشود، از اثربخشی مورد انتظار خود فاصله می‌گیرند و بلکه ضد خود را تولید می‌کنند. به این ترتیب اصول‌گرایان هرچه پیش می‌روند، نه فقط کمتر و کمتر مانند بیشتر مردم زیست نمی‌کنند، بلکه حتی نمی‌توانند افکار و تمایلات و عملکردهای آنها را بفهمند. وقتی هم که می‌خواهند به ادراک نزدیکی از مردم برسند، گاهی خود در جریان‌های زندگی روزمره غرق می‌شوند و در امواج زودگذر جامعه، هویت اصول‌گرایانه خود را از دست می‌دهند.

    چاره چیست؟
    به نظر می‌رسد اولین قدم برای مردم‌باوری و مردم‌گرایی، تلاش برای فهم جهان اجتماعی مردم از طریق افزایش ارتباط با بدنه عمومی جامعه است. این افزایش هم شامل گسترش سطح تماس در ارتباطات انسانی است و هم شامل عمق‌دهی به معنای ارتباطات انسانی. این دو عامل نیز به نوبه خود می‌توانند «فهم» معنای نگرش‌ها و رفتارهای مردم را برای ما به ارمغان بیاورند. و البته این فهم لزوماً به معنای تایید نیست و در برابر آن نیز نباید خود را گم کرد یا دست بسته دید.
    در افزایش سطح تماس باید ارتباط صرف با گروه‌های همگن از نظر مذهبی و سیاسی را تعدیل کرد اما ضمن تقویت بنیادهای فکری و فعال نگه داشتن اینگونه ارتباطات، به ارتباط موثر و مدیریت شده با دیگر اقشار و اصناف اجتماعی پرداخت. در گسترش عمق ارتباطات انسانی نیز باید ایجاد اعتماد، رعایت انصاف و… را سرلوحه قرار داد تا ضمن تداوم رابطه، بتوان به آن عمق بخشید و با جهان اجتماعی مخاطب، آشنا شد.

    چند راهکار ساده برای گسترش ارتباطات
    برای ما کسانی که در شهرهای کوچک زندگی می‌کنیم، فرصت‌های بیشتر و ناب‌تری برای افزایش سطح افقی و عمودی به ارتباطات انسانی هست. هنوز هم قلمروهای آشنایی و فرصت‌های ارتباطی در شهرهای کوچک نسبت به شهرهای بزرگ، بیشتر است. در اینجا به چند نمونه ساده از راهکارهایی که می‌توان با تمرین و تکرار آنها را در برنامه خود قرار داد اشاره می‌کنیم؛ با این ملاحظه که عملیاتی کردن همین راهکارها هم به نوبه خود در جوامع کوچک، ساده‌تر و سریع‌تر به نظر می‌رسد:
    ۱٫ بیشتر سفر بروید، بیشتر بازدید کنید. سفر رفتن و بازدید از جاهایی که چیزهای تازه‌ای برای آموختن به ما دارند، به‌خصوص اگر هدفمند باشد، هنوز هم یکی از بهترین راه‌ها برای گسترش جهان اجتماعی انسان است. سفر و بازدید، به‌طور مستقیم و غیرمستقیم زمینه ارتباطات تازه‌ای را برای ما فراهم می‌کند و به آشنایی‌هایی گذشته بعد و عمق دیگری می‌دهد.
    ۲٫ گشت‌وگذارتان در فضای مجازی را هدفمند کنید. بسیاری از ما نه تنها نسبت به گذشته کمتر و کمتر سفر می‌رویم و از جاهای تازه بازدید می‌کنیم، بلکه زمان زیادی از شبانه روز خود را در فضای مجازی سیر می‌کنیم و در شبکه‌های اجتماعی آن فعال هستیم. لازم است این حضور در فضای مجازی، اولاً همراه با جست‌وجوهای هدفمند و مبتنی بر کنکاش برای دانستن هرچه بیشتر و مفیدتر از دیگران باشد و ثانیاً ارتباط با افراد در فضای مجازی باید برای ما (و طرف مقابل) از نظر انسانی آورده و ارزشی داشته باشد.
    ۳٫ در محافل بیشتر و متفاوت‌تری حضور بیابید. بسیاری از ما زمان‌های قابل‌توجهی از عمر خود را در محافل دوستی، خانوادگی، مجالس مذهبی، نشست‌های سیاسی، انجمن‌های اجتماعی، نهادهای فرهنگی و… می‌گذرانیم. اما مشکل عمده در این‌گونه رفتارها معمولاً این است که گرایش شدید و هرچند ناخودآگاهی به جمع‌های همگن با خود داریم و از محافل متفاوت گریزانیم. هرچه بتوانیم دایره این حضور و مشارکت را (ضمن تحفظ بر مرزهای اصلی باورها و ارزش‌های خود) گسترده‌تر کنیم، طبیعتاً فرصت بیشتری برای ارتباطات با بدنه مردم خواهیم یافت. به‌خصوص لازم است از اینکه قلمروهای حضور اجتماعی خود را همه قلمروهای ممکن حضور مردمی بینگاریم، پرهیز کنیم.
    ۴٫ بیشتر و بیشتر بخوانید. باوجود پای گذاشتن به عصر سایبر و اینترنت، هنوز هم بسیاری از اندیشه‌های دست اول مردم در همه‌جای دنیا و همچنین تحلیل آن در ادبیات، هنر، علوم انسانی و… در کتاب‌ها بازتاب می‌یابد. از این رو هیچ بهانه‌ای نمی‌تواند در مراجعه کمتر به کتاب پذیرفته باشد. حتا اگر می‌توانیم نسخه الکترونیک بسیاری از کتاب‌ها را تهیه کنیم و بخوانیم و از رودخانه آموزه‌های تازه و ارزش‌های ماندگار جاری در کتاب، نباید غافل بمانیم.
    ۵٫ و…
    حتماً اگر کمی تأمل کنیم، موارد بیشتر و چه بسا بهتری برای تدوین یک برنامه گسترش ارتباطات انسانی می‌توانیم برای خود دست‌وپا کنیم.
    به هر حال نبض جامعه در همین پویایی‌ها می‌زند؛ یعنی مکان‌های دیدنی، محافل دوستانه و خانوادگی، کتاب‌های تازه، فضای مجازی و… همگی از عمده‌ترین بازتاب‌دهنده‌های فکر و میل مردم در روزگار ما هستند. تنها چیزی که باید بار دیگر چشم خود را به روی آن باز کنیم، این است که نباید فریب اندیشه‌ها و گرایش‌های اقلیتی را خورد که مایلند خود را یک اکثریت تمام‌عیار نشان دهند. به قول یک جامعه‌شناس معروف معاصر: جامعه متشکل از دو بلوک ۱۰ و ۹۰ درصدی است که بلوک ۱۰ درصدی میل دارند خود را ۹۰ درصد بنمایانند! بنابراین درست است که گسترش دامنه ارتباطات تا این دو بلوک هم می‌تواند مفید باشد اما به‌شرط آنکه نماینده اکثریت مردم تلقی نشوند.

     

    Print Friendly

    انتشار یافته: 1
    1. با سلام

      تحلیل بسیار جالبی بود

      از این دست تحلیل های علمی که پشتوانه فکری و اندیشه ای درستی دارند بیشتر استفاده کنید.

      موفق باشید

      [پاسخ]


    نظرات